Een industrieel icoon weer tot leven gebracht – Brandwerend glas in het TX-Gebouw in Eindhoven

Het TX-gebouw heeft een lange industriële geschiedenis. Wat maakte dit project met name zo interessant vanuit het oogpunt van brandwerende beglazing?

Stefan: Het valt niet te overschatten hoe belangrijk dit gebouw is voor Eindhoven. Philips was de grootste werkgever van de stad en dit was een van de belangrijkste productielocaties. Philips is het bedrijf achter innovaties zoals de compact disc die hier decennialang werd geproduceerd. Het gebouw heeft een echte historische betekenis en veel karakter.

De opdracht van de architect was om het gebouw weer tot leven te brengen voor een modern gebruiksdoel. Dit betekende dat het van een productielocatie moest worden omgevormd tot commerciële kantoorruimte, maar dat zoveel mogelijk van de originele kenmerken en een zo groot mogelijk deel van de industriële architectuur behouden moesten blijven.

Mark: Dat was waar de brandveiligheid een rol speelde. Een gebouw dat oorspronkelijk in 1956 is gebouwd, voldoet niet aan de vereisten voor een modern kantoor met compartimentering en vluchtwegen, dus moesten beide elementen worden geïmplementeerd. De architecten wilden niet dat massieve muren de ruimte zouden opdelen; ze wilden transparantie tussen de compartimenten. De bedoeling was dat het daglicht zich door het hele gebouw kon verspreiden, waardoor de werkomstandigheden en de esthetiek van het interieur werden verbeterd. Brandwerend glas was dus essentieel, vooral langs de vluchtwegen.

Pyroguard leverde brandwerend glas voor gebruik in interne scheidingswanden, traphuizen, vluchtroutes en brandcompartimenteringzones in het hele gebouw. De ontwerpvisie was gericht op het maximaliseren van daglicht en visuele connectiviteit binnen het enorme industriële gebouw, terwijl tegelijkertijd een veilige evacuatie in geval van brand kan worden gewaarborgd.

Het geharde brandwerende glas zorgt voor betrouwbare brandwerendheid en beheersing van de stralingswarmte, terwijl een hoge mate van transparantie wordt gehandhaafd, waardoor het open karakter van het gerenoveerde pand behouden blijft.

Een van de opvallendste kenmerken is het gebruik van houten kozijnen en eiken glaslatten met brandwerende beglazing. Waarom was dit zo’n belangrijk onderdeel van het ontwerp?

Stefan: In Nederland is er sprake van een sterke trend om oude staal- en betonconstructies te vernieuwen met natuurlijke materialen zoals hout en glas. Het TX-gebouw is daar een goed voorbeeld van: bij de renovatie zijn houten kozijnen gebruikt voor de binnenmuren en scheidingswanden in het hele gebouw.

Mark: Oorspronkelijk had het gebouw stalen kozijnen met draadglas voor de brandveiligheid, maar het merendeel van deze oude stalen kozijnen kon niet worden hergebruikt. Daarom werden nieuwe eikenhouten kozijnen geproduceerd voor de glazen tussenwanden en scheidingswanden die de grote open ruimtes verdeelden. Door het gebruik van eikenhout werd de historische sfeer van het gebouw benadrukt, terwijl het toch ook overduidelijk deel uitmaakt van de moderne renovatie.

De details speelden hierbij ook een belangrijke rol. De glaslatten zijn niet op hun plaats geschroefd maar met spijkers vastgeniet. Dit is mooier dan wanneer er duidelijke rijen schroefkoppen in het hout te zien zijn. Het heeft ook veel tijd bespaard op locatie en de installatie verliep minstens 50% sneller.

Wat waren enkele van de uitdagingen bij het inbouwen van brandwerende beglazing in een gerenoveerd gebouw?

Mark: Bij veel renovatieprojecten is het grootste probleem het werken met bestaande elementen. Bestaande deurkozijnen hebben bijvoorbeeld vaak niet-standaard afmetingen en als de opening te klein is, kan het moeilijk of onmogelijk zijn om een brandwerendheid van 60 minuten te bereiken.

In het TX-gebouw hebben we deze problemen kunnen vermijden doordat we nieuwe eikenhouten kozijnen hebben gebruikt. Deze werden vervaardigd met exacte afmetingen in standaardmaten, zodat de beglazing zonder problemen kon worden gespecificeerd en geïnstalleerd.

Stefan: Een belangrijke overweging was dat er in verschillende delen van het gebouw twee verschillende prestatieniveaus nodig waren. De vluchtwegen vereisen het gebruik van EW-geclassificeerd glas dat integriteit biedt en stralingswarmte vermindert. Hiervoor leverden we Pyroguard Protect T-EW30/13-1 en T-EW60/13-1. Daar waar betere bescherming nodig was, bijvoorbeeld in de brandcompartimenten, zorgde de EI-geclassificeerde beglazing voor integriteit en isolatie, waardoor de warmteoverdracht naar de niet-brandende zijde werd beperkt. Hier hebben we Pyroguard Protect T-EI30/18-2 en T-EI60/25-3 gebruikt. Voor dit project was het met name heel belangrijk dat we het juiste product op de juiste plaats konden toepassen en dat alles in houten kozijnen kon worden geplaatst.

Hoe heeft het projectteam de uitdaging aangepakt om het daglicht en de openheid te maximaliseren en tegelijkertijd een effectieve brandcompartimentering te creëren?

Stefan: Transparantie stond centraal in het ontwerp. Het glas wordt gebruikt in interne scheidingswanden, trappen, vluchtroutes en compartimentwanden in het hele gebouw. Voor dit project was glas nodig dat de vereiste brandveiligheidsprestaties kon leveren en toch licht door de ruimte liet stromen.

Mark: Pyroguard kon aan die eisen voldoen. We hadden testrapporten over de prestaties van het glas in houten frames en in grote ruitmaten. Dit is essentieel bij dit soort projecten. Ons glas biedt ook een zeer goede lichtdoorlating. We gebruiken zogenaamd mid-iron glas, met een lager ijzergehalte dan standaard floatglas. Hierdoor heeft het glas een minder groene tint en biedt het een helderder, neutraler zicht. Dat maakt echt een verschil wanneer beglazing zo’n belangrijke rol speelt bij het openhouden van een grote industriële ruimte.

De specificatie heeft ook een 1B1-impactclassificatie en biedt een sterke akoestische prestatie en UV-stabiliteit. Dit alles speelt een belangrijke rol op een drukke moderne werkplek.

De beglazing in houten kozijnen vereiste een algemene beoordeling door Peutz, waarbij ook werd gekeken naar de vastgespijkerde glaslatten. Wat hield dat proces in en waarom was het belangrijk?

Stefan: We hebben nauw samengewerkt met Glasdesign en de oplossing ter beoordeling voorgelegd aan Peutz, een adviesbureau voor brandveiligheid. Peutz bevestigde dat het complete systeem, inclusief de vastgeniete glaslatten, aan de vereisten voldeed. Veel lof gaat naar Glasdesign’s expertise hier, omdat dit betekende dat de oplossing kon worden bevestigd voordat de werkzaamheden op locatie begonnen.

Glasdesign adviseerde om de glaslatten niet te schroeven maar vast te nieten, om esthetische redenen en om de installatie te vergemakkelijken. Omdat dit anders was dan de schroefmethode die voorheen altijd is gebruikt, wilde iedereen er van tevoren zeker van zijn dat het de vereiste brandprestaties zou kunnen leveren.

Mark: Brandwerend glas alleen is niet het belangrijkste. Wat belangrijk is, is hoe het hele systeem presteert: het glas, het kozijn en de bevestigingsmethode. Een verandering in één van deze elementen kan de brandprestaties beïnvloeden.

We hebben dezelfde aanpak gevolgd bij het AMC-project, waarbij ook gebruik werd gemaakt van houten kozijnen en onze beglazing met vastgeniete glaslatten, die door Glasdesign werden geïnstalleerd.  Voor ons is dit nu een blauwdruk voor het installeren van brandwerende beglazing in gerenoveerde gebouwen met houten kozijnen.

Als we kijken naar het voltooide TX-gebouw, wat zegt dit project over de rol van brandwerende beglazing bij renovatieprojecten?

Stefan: We zien een duidelijke trendverschuiving naar het hergebruik van oudere en historische gebouwen in plaats van ze af te breken. Dat betekent dat ze veilig moeten worden gemaakt, dat ze goed getest en gecertificeerd zijn wat betreft brandveiligheid en dat ze vervolgens een nieuwe bestemming krijgen voor een modern tijdperk.

Het TX-gebouw laat zien dat brandveiligheid niet ten koste hoeft te gaan van het karakter of de esthetiek. Met de juiste producten en de juiste partners kunnen veiligheid, erfgoed, daglicht, akoestiek en comfort voor de gebruikers allemaal in één oplossing worden ontworpen.

Mark: Het gaat hier ook om het milieu. Het hergebruiken van een gebouw en de materialen ervan bespaart veel CO₂ vergeleken met het slopen en het bouwen van nieuwe gebouwen. Brandwerend glas is een van de elementen die hergebruik mogelijk maken. Het stelt ons in staat om bij traditionele gebouwen te voldoen aan de actuele normen, terwijl dat wat ze in de eerste plaats speciaal maakte, kan worden behouden.

Bekijk de projectvideo om Mark van Tilborg meer te horen vertellen over deze baanbrekende herontwikkeling.